Aanwinst van de maand

In deze rubriek laten we u een van de meest bijzondere aanwinsten van de afgelopen maand zien.

Het kan een kleine collectie zijn maar ook een klein object.

In alle gevallen is het een mooie aanwinst voor de museumcollectie.

Arbeitsbuch für Ausländer.

Op 27 februari 2009 hebben we deze bijzondere documenten binnen gekregen. Het is een werkboekje en een identificatie pas die iedere buitenlander wie in Duitsland te werk gesteld was verplicht moest hebben. Deze groene boekjes zijn relatief zeldzaam. De Nederlandse arbeiders moesten bij terugkeer naar Nederland de boekjes weer afgeven.

DSC07116

Het boekje en pasje dat we nu hebben gekregen, was van de heer D.J. te Hag uit Deventer. Hij is in 1943 naar Duitsland vetrokken om daar te gaan werken. Dat deed hij niet uit luxe, hij werd op dat moment door de Duitse bezetter gezocht, en hij had op dat moment al meerdere oproepen genegeerd.

Hij was werkzaam bij de Stegeman vleesfabrieken in Deventer. Vanuit de fabriek hielp hij samen met een paar collega’s meerdere mensen buiten de fabriek illegaal aan vlees. De Duitse bezetter had daar lucht van gekregen en hadden inmiddels één van die collega’s opgepakt. De heer D.J. te Hag begreep dat hij ook aan de beurt zou komen en meldde zich diezelfde ochtend nog aan voor werk in Duitsland.

In het begin van de middag terwijl hij al in de trein naar Duitsland zat stonden de Duitsers bij zijn ouders aan de deur. Ze waren net te laat de heer D.J. te Hag junior toen slechts 18 jaar was gevlogen naar Zwickau in Duitsland.
fabriekspas2
fabriekspas
Op 20-8-1943 werd hij in de Kamgarenspinnerij van Rudolf Schön te Zwickau te werk gesteld. Hij werd daar metaalarbeider. De arbeiders werden in een Lager ondergebracht. De omstandigheden waren verschrikkelijk er was veel ongedierte in de vorm van wandluizen en vlooien. De hygiëne was zeer slecht.

De werkdruk was ook erg hoog, ze moesten 12 uur werken en hadden dan weer 12 uur vrijaf in het vieze kamp. D.J. te Hag werd later nog tewerk gesteld in een vliegtuig sloperij. Die was gevestigd in een kapotte fabriek zonder dak. Ze haalden daar alle nog bruikbare onderdelen van vliegtuigwrakken af.

Die onderdelen werden dan opnieuw ingezet. De rest werd dan gerecycled. Er heerste in het Duitsland van dat moment een enorme schaarste aan allerlei grondstoffen en al die metalen werden daarom hergebruikt.

DSC07117

DSC07118

DSC07124

DSC07129

DSC07132

DSC07128

DSC07127

DSC07135

Nadat hij in 1945 thuis kwam was D.J. te Hag nog maar 20 jaar oud en werd hij opgeroepen om te gaan dienen in Nederlands-Indië. Hij heeft zijn diensttijd bij de 7 december divisie goed doorstaan.

Schenking Mevr.te Hag Deventer 2009

Rekening met racistische boodschap.

Deze keer laten we een zeer recent verworven document zien dat eigenlijk ongelofelijk is. Als je dit ziet besef je pas hoe grondig de hetze tegen de Joden in Duitsland is uitgevoerd. Dit bedrijf dat uniformen en uitrustingsstukken leverde was daarvoor natuurlijk helemaal afhankelijk van Adolf Hitler’s bewapeningsdrift. Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze de taal van de Fúhrer spraken. Het is echter toch schokkend te noemen als je op deze rekening de onderste regel leest:

"Die Juden sind des Deutschen Unglück!"

 

Zeker als je naar de datum kijkt 29-9-1933. Hitler was pas sinds maart 1933 net goed en wel aan de macht en de anti Joodse houding werd toen al op deze wijze getoond.
Een bijzonder document wat je niet vaak tegenkomt.

 

 

rekening

Lotje Nederlands voor 1940.


Een goede start in het nieuwe jaar met dit lotje Nederlands.

lot

 

Onze medewerker Pieter Brugman kreeg van de achterburen bijgaand materiaal aangeleverd. De buren waren aan het verhuizen en ruimden de boel op. Het materiaal was van de vader van de buurvrouw geweest. Deze man heeft voor de oorlog een hoge functie in het leger gehad. Gelukkig bleven deze stukken bewaard voor ons. Een mooie Nederlandse helm. Een meetinstrument voor een Nederlandse mortier en een Hembrug bajonet..
De helm is een M 27 helm maar de verf is opvallend. De verf heeft een soort sinaasappelhuid effect, iets wat ik op geen andere helm ooit heb gezien.

 

Helm

Het is verder een standaard helm in een zeer goede staat. Het binnenwerk is netjes gedateerd CM (Centraal Magazijn) 1933. Van het type M 27 zijn door de Artillerie Inrichtingen en Verblifa in totaal 93072 exemplaren geleverd.

Helm5

 

Helm4

Verder een Hembrug bajonet met schede. Het puntje van de schede is zoals gebruikelijk, zou ik haast zeggen, een keer gerepareerd. Voor de rest is de bajonet in een heel acceptabele conditie. We kunnen er met een beetje aandacht weer iets moois van maken. De bajonet is vervaardigd bij de Hembrug fabrieken aan de Hembrug in Zaandam.

Hembrug

Het leerwerk bevat twee getallen, zeer waarschijnlijk dienstnummers van twee soldaten. Het was niet ongewoon dat een bajonet na inname weer opnieuw werd uitgereikt. de nieuwe soldaat sloeg dan zijn dienstnummer er in.
Een bijzonder stuk in dit geheel is een Richtboog van een Nederlands 8 cm Staal veldgeschut. Althans dat is wat wij er tot nu toe van kunnen maken. Het Nederlandse leger gebruikte in de jaren “40 in ieder geval 8 cm. veldgeschut. We kunnen ons voorstellen dat je met dit meetinstrument de hoek van de baan van de granaat kunt bepalen. Het is een mooi koperen precisie instrument. in een leren hoes.

Mortier7

Op de gradenboog zit een vizier dat uitgeklapt kan worden. Je zou daarmee het doel kunnen observeren en vervolgens de hoek instellen en de afstand berekenen.

Mortie1

Mortier1

In de gradenboog staat de inscriptie “8 cm St.” en in het leren foedraal staat “Art. Inrichting Delft”.ze produceerden daar na 1928 nog allerei materialen waaronder ook meetmiddelen en lederen artikelen, de productie liep door tot tot na de oorlog.

Mortier5

Mortier

We blijven zoeken naar meer informatie over dit bijzondere object.
We hebben een afbeelding van een 8 cm Staal toegevoegd. Heaas is het niet erg goed te zien maar we gaan er voorlopig wel van uit dat het een richtboog van dit kanon is.

Met dank aan:
Bart Hendriks Franssen,
penningmeester van de Nederlandse Vereniging ter Bestudering van Munitie en Ballistiek. NVBMB.

en het Hembrugmuseum.nl

8staal_005